نشر الکترونیک یکی از انواع خروجی کار از جمله کتاب، بروشور، مجله، روزنامه و… به صورت الکترونیک است؛ یعنی دیگر قرار نیست که به صورت چاپی نیز منتشر شود.
نشر صرفا الکترونیک در سیر تحول وب دستخوش تغییراتی شده است و انواع مختلفی دارد:

  • الف) سی دی یا دی وی دی؛ محمل های دیجیتالی نظیر «دیسک فشرده»، «دیسک فشرده دیجیتالی» که می توانند در قالب و فرمت های HTML، PDF و  حتی مولتی مدیا عرضه شود.
  • ب) مبتنی بر وب؛ در سال های اخیر، روابط عمومی ها به عنوان ناشران منابع اطلاعاتی به مخاطبان خود سعی کرده‌اند تا علاوه بر لوح فشرده، انتشارات خود را از طریق شبکه جهانی وب در محیطی فراگیرتر، ارزان‌تر، و با قابلیت های فرامتنی در دسترس طیف وسیعی از خوانندگان قرار دهند.
  • ج) نشر چند رسانه ای؛ که بر اساس بهره گیری از انواع محتواها شامل متن، صدا، تصویر و ویدئو است که در اینترنت قرار گرفته و یا در قالب سی دی عرضه می شود. نشر چند رسانه ای را در حوزه روابط عمومی می برای ارائه گزارش های عملکرد و فعالیت های فرایند محور استفاده کرد.
  • پادکست یا همان فایل های صوتی که به صورت برنامه های رادیویی در اینترنت منتشر می شود نیز در این گونه از نشر الکترونیک می گنجد.
  • د) نشر مبتنی بر ایمیل؛ که از آن به عنوان خبرنامه الکترونیک هم نام می برند.
  • هـ) نشر مبتنی بر تلفن همراه؛ معرفی خدمات، کتاب، نشریات و سایر محتواها می تواند توسط نرم افزاری در بستر «تلفن همراه» عرضه شود.

 

مزایای نشر الکترونیک

نظارت، جستجو، پشتیبانی شاید سه کلمه کلیدی کارگشا در نشر الکترونیک باشد. اما از مهم ترین مزایای نشر الکترونیک می توان به موارد زیر را اشاره داشت:

  1. کاهش هزینه های تولید و چاپ
  2. عدم نیاز به فضای گسترده فیزیکی برای آرشیو نشریات، مجلات و کتابها
  3. عدم نیاز به توزیع پستی
  4. وجود هایپر لینک ها و استفاده از اطلاعات تکمیلی
  5. امکان نشر با شمارگان پایین
  6. قابلیت استفاده از سایر اشکال محتوایی چندرسانه ای
  7. قابلیت جست‌وجوی راحت و سریع

 

مهم‌ترین مزایای نشر کتاب در محیط وب از نظر ناشران

کاهش هزینه‌های تولید و چاپ کتاب

انتشار فقط یک نسخه از کتابهای الکترونیکی در محیط وب و دسترسی همزمان همه خوانندگان به آن، موجب می‌شود تا برخلاف کتابهای چاپی نیاز به انتشار شمارگانی بالا از یک کتاب نباشد. البته تهیه و قراردادن یک کتاب الکترونیکی در محیط وب دارای هزینه‌های جانبی برای ناشران نظیر ثبت حوزه، خرید فضا در محیط وب، طراحی گرافیکی، حفظ و نگه‌داری سایت، نوشتن برنامه جستجو و پایگاه اطلاعاتی، ورود اطلاعات، خرید تجهیزات کامپیوتری و شبکه، و موارد دیگر است، ولی بسیاری از امکانات و تجهیزات فوق می‌توانند در نشر کتابهای الکترونیکی دیگر نیز استفاده شوند و در واقع فقط یک بار ناشر هزینه شوند.

عدم نیاز به فضای فیزیکی برای انبار‌کردن کتاب

یکی از مشکلاتی که ممکن است ناشران با آن روبه‌رو شوند، انبارکردن کتابها قبل از توزیع و نیز نگه داری نسخه‌های اضافی است. نشر کتاب در قالب الکترونیکی نیاز به فضای فیزیکی برای انبارکردن کتاب ندارد، زیرا همه اطلاعات در قالب دیجیتال ذخیره می‌شود. علاوه بر این، اگر محیط نگه ‌داری کتابها از شرایط مناسبی نظیر رطوبت‌، گرما، نور و جز آن برخوردار نباشد، به نسخ چاپی به مرور زمان آسیب خواهد رسید. ولی کیفیت اطلاعات دیجیتال همواره یکسان می‌ماند.

عدم نیاز به توزیع و ارسال کتاب به نقاط دیگر

یکی از مشکلاتی که ناشران به ویژه در کشور ما با آن روبه‌رو هستند، عدم توزیع سریع، مناسب و کم هزینه کتابها در شهرهای مختلف است. کتابهای الکترونیکی نیاز به توزیع و یا ارسال به نقاط دیگر ندارند، اما باید به نحو مناسبی خوانندگان را از انتشار آنها مطلع ساخت. چنین فرایندی می‌تواند از طریق مطبوعات، سایت وب، پست الکترونیکی، و تبلیغات چاپی انجام شود. به تعبیر دیگر کتابهای الکترونیکی را نمی‌توان در پشت ویترین کتاب فروشیها نمایش داد.

عدم‌برگشت کتاب از سوی کتاب‌فروشان به دلایل مختلف

از آنجا که تنها یک نسخه از کتاب الکترونیکی تولید می‌شود و در محیط وب در دسترس قرار می‌گیرد، ناشران هیچ‌گاه با مشکل برگشت کتاب از سوی کتاب‌فروشان و توزیع‌کنندگان روبه‌رو نخواهند شد.

جلوگیری از تمام‌شدن نسخه‌های چاپی

یکی از مشکلاتی که خوانندگان به ویژه برای خرید کتابهای مرجع‌ پر استفاده و کمیاب با آن رو‌به‌رو هستند، دسترسی به آثاری است که همه نسخه‌های چاپی آنها در بازار نشر به فروش رفته و ناشر به دلایل مختلف دیگر اقدام به انتشار چاپهای جدید از آن نکرده است. به این گونه کتابها اصطلاحاً کتابهای خارج از چاپ می‌‌گویند. نشر کتاب در محیط وب این فرصت را به ناشران می‌دهد که هیچ‌گاه با مشکل به اتمام رسیدن نسخه‌های چاپی روبه‌رو نشوند و خوانندگان همواره بتوانند برای خرید کتاب مورد نظر اقدام کنند.

 

از مهمترین امکانات خروجی های الکترونیک می توان به موارد زیر اشاره کرد

  • انتقال خواننده به مطلب مورد نظر با کلیک بر روی فهرست
  • قرار دادن فایلهای صوتی و ویدئویی در نشریه و کتاب الکترونیک
  • جستجوی سریع و آسان
  • خروجی های epub . wsf . html